Ngành Hải quan đang thực hiện các bước đi quyết liệt nhằm thắt chặt và hiện đại hóa quy trình kiểm tra sau thông quan (KTSTQ), đặc biệt là giai đoạn 2025–2026. Dưới đây là những thay đổi trọng yếu doanh nghiệp cần lưu ý:

1. Quy trình mới chuyên nghiệp và hiện đại

Quyết định 2123/QĐ-CHQ: Từ ngày 01/02/2026, quy trình KTSTQ mới chính thức có hiệu lực, thay thế các quy định cũ để thiết lập khung pháp lý chặt chẽ hơn.

Cải cách thể chế: Từ ngày 01/03/2025, mô hình Tổng cục Hải quan chuyển đổi thành Cục Hải quan (theo cải cách thể chế 2024–2025), đi kèm với việc kiện toàn đội ngũ lãnh đạo chuyên trách KTSTQ.

Số hóa dữ liệu: Cơ quan hải quan đẩy mạnh sử dụng tích hợp dữ liệu làm công cụ cốt lõi để đối chiếu hồ sơ điện tử và quản lý rủi ro.

2. Các điểm siết chặt trọng tâm

Ấn định thuế: Hải quan sẽ thực hiện ấn định thuế ngay nếu doanh nghiệp không hợp tác trong quá trình kiểm tra.

Lĩnh vực rủi ro cao: Tập trung kiểm tra các hành vi gian lận về mã HS, trị giá hải quan, và xuất xứ hàng hóa (C/O).

Đối tượng kiểm tra: Ưu tiên các doanh nghiệp chưa được kiểm tra trong vòng 5 năm gần nhất hoặc những đơn vị bị hệ thống quản lý rủi ro cảnh báo.

Quản lý DN chế xuất (EPE): Thu hẹp các trường hợp EPE được miễn thủ tục hải quan, yêu cầu thiết lập định mức nguyên vật liệu tách biệt cho hàng tái nhập để sửa chữa.

3. Lưu ý quan trọng cho doanh nghiệp

Thời hạn hậu kiểm: Cơ quan hải quan có quyền kiểm tra trong vòng 05 năm kể từ ngày đăng ký tờ khai.

Trị giá hải quan: Nghị định 167/2025/NĐ-CP (có hiệu lực từ 15/08/2025) đưa ra các quy định mới khắt khe hơn về xác định trị giá, trực tiếp ảnh hưởng đến kết quả KTSTQ.

Chế độ ưu tiên: Chỉ các doanh nghiệp tuân thủ tốt mới được hưởng chế độ ưu tiên hoặc miễn KTSTQ trừ khi có dấu hiệu vi phạm rõ rệt.

Doanh nghiệp nên chủ động rà soát sổ sách kế toán và hồ sơ hải quan để chuẩn bị cho kế hoạch hậu kiểm của Cục Hải quan.